ถุงรีทอร์ท (Retort Pouch) ถุงอาหารพร้อมทาน บรรจุภัณฑ์สำหรับอาหารปรุงสำเร็จ | FOILPACK
ถุงรีทอร์ท (Retort Pouch) เป็นบรรจุภัณฑ์ Flexible Packaging ที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องผ่านกระบวนการให้ความร้อนหลังการบรรจุ เช่น อาหารพร้อมรับประทาน อาหารปรุงสำเร็จ อาหารแช่แข็ง อาหารประเภทซอส และผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องการอายุการเก็บรักษาที่เหมาะสม
จุดเด่นของถุงรีทอร์ทคือสามารถออกแบบโครงสร้างวัสดุหลายชั้นให้เหมาะกับกระบวนการให้ความร้อน โดยให้ความสำคัญทั้งด้านความแข็งแรง การป้องกันความชื้น ออกซิเจน แสง และความสามารถในการคงสภาพของรอยซีลหลังผ่านกระบวนการผลิต
สำหรับผู้ผลิตอาหาร บรรจุภัณฑ์ไม่ได้มีหน้าที่เพียงบรรจุสินค้าเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนสำคัญของระบบการผลิต การเก็บรักษา การขนส่ง และประสบการณ์ของผู้บริโภค ดังนั้นการเลือก ถุงรีทอร์ทสำหรับอาหารพร้อมทาน จึงควรพิจารณาทั้งประเภทอาหาร กระบวนการให้ความร้อน และเงื่อนไขการจัดเก็บจริง
ถุงรีทอร์ท (Retort Pouch) คืออะไร?
Retort Pouch คือถุง Flexible Packaging ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับกระบวนการให้ความร้อนตามเงื่อนไขที่กำหนดหลังจากบรรจุและซีลผลิตภัณฑ์แล้ว
กระบวนการ Retort เป็นหนึ่งในกระบวนการแปรรูปและถนอมอาหารที่ใช้ความร้อนภายใต้เงื่อนไขที่ควบคุม โดยรายละเอียดของกระบวนการ เช่น อุณหภูมิ เวลา และแรงดัน จะขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์ สูตรอาหาร ขนาดบรรจุ และกระบวนการผลิตของผู้ประกอบการ
ดังนั้น ถุงรีทอร์ทจึงแตกต่างจากถุงอาหารทั่วไป เพราะต้องออกแบบวัสดุและโครงสร้างให้เหมาะกับกระบวนการให้ความร้อนของผลิตภัณฑ์นั้น ๆ
ถุงอาหารพร้อมทาน เหมาะกับผลิตภัณฑ์ประเภทใด?
ตลาดอาหารพร้อมรับประทานเติบโตตามพฤติกรรมผู้บริโภคที่ต้องการความสะดวกและประหยัดเวลา ทำให้ผู้ผลิตอาหารต้องพัฒนาทั้งสูตรอาหารและบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะกับการใช้งาน
ตัวอย่างสินค้าที่สามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในถุงรีทอร์ท ได้แก่
- อาหารพร้อมรับประทาน
- อาหารปรุงสำเร็จ
- แกงและอาหารที่มีน้ำ
- ซอสและน้ำแกง
- อาหารประเภทเนื้อสัตว์
- อาหารทะเลบางประเภท
- อาหารไทยพร้อมรับประทาน
- อาหารเอเชีย
- อาหารสำหรับส่งออก
- ผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องผ่านกระบวนการให้ความร้อน
อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดมีเงื่อนไขการผลิตแตกต่างกัน ผู้ผลิตควรพัฒนาและทดสอบกระบวนการร่วมกับบรรจุภัณฑ์จริงก่อนนำไปผลิตเชิงพาณิชย์
ทำไมอาหารพร้อมทานจึงนิยมใช้ Retort Pouch?
หนึ่งในข้อดีของถุงรีทอร์ทคือ น้ำหนักบรรจุภัณฑ์ต่ำเมื่อเทียบกับบรรจุภัณฑ์แข็งบางประเภท และสามารถออกแบบให้มีรูปทรงบางและยืดหยุ่น
เมื่อเปรียบเทียบกับบรรจุภัณฑ์แข็งในบางรูปแบบ ถุงสามารถช่วยลดพื้นที่ในการจัดเก็บและขนส่งได้ ทั้งนี้ประสิทธิภาพจริงขึ้นอยู่กับรูปแบบสินค้า ขนาดบรรจุ และระบบโลจิสติกส์
อีกประเด็นคือพื้นที่สำหรับการออกแบบกราฟิกของถุงค่อนข้างมาก ทำให้แบรนด์สามารถสื่อสารข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้อย่างชัดเจน
สำหรับอาหารพร้อมทานที่จำหน่ายใน Retail บรรจุภัณฑ์จึงสามารถทำหน้าที่ทั้งปกป้องสินค้าและสร้างภาพลักษณ์ให้กับแบรนด์
โครงสร้างวัสดุของถุงรีทอร์ท
หัวใจสำคัญของ Retort Pouch คือ โครงสร้างวัสดุหลายชั้น
โดยทั่วไปถุงรีทอร์ทจะประกอบด้วยวัสดุหลายชั้นที่ทำหน้าที่แตกต่างกัน เช่น
ชั้นพิมพ์
เป็นชั้นที่ใช้สำหรับงานกราฟิกและข้อมูลบนบรรจุภัณฑ์ สามารถออกแบบสี โลโก้ ภาพอาหาร และรายละเอียดของแบรนด์ได้
ชั้น Barrier
ทำหน้าที่ช่วยลดการผ่านของออกซิเจน ความชื้น แสง หรือปัจจัยภายนอกตามโครงสร้างที่เลือก
ชั้น Sealant
เป็นชั้นที่มีบทบาทสำคัญต่อการซีลปิดปากถุง โดยต้องเลือกวัสดุให้เหมาะกับกระบวนการผลิตและการให้ความร้อน
โครงสร้างที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์ กระบวนการ Retort อุณหภูมิ เวลา ขนาดถุง และข้อกำหนดด้านอายุสินค้า
ดังนั้นจึงไม่ควรใช้โครงสร้างเดียวกับอาหารทุกประเภท
ความสำคัญของรอยซีลสำหรับถุงรีทอร์ท
Seal Strength เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของถุงอาหารพร้อมทาน
หลังจากบรรจุอาหารแล้ว ถุงจะต้องถูกซีลอย่างเหมาะสมก่อนเข้าสู่กระบวนการให้ความร้อน หากรอยซีลมีปัญหาอาจกระทบต่อความสมบูรณ์ของบรรจุภัณฑ์
ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการซีลมีหลายด้าน เช่น
- ประเภทวัสดุ
- ความหนาของชั้นซีล
- อุณหภูมิในการซีล
- เวลาในการซีล
- แรงกด
- ความสะอาดบริเวณซีล
- รูปแบบเครื่องจักร
- เงื่อนไขของกระบวนการ Retort
ผู้ผลิตจึงควรทำงานร่วมกับโรงงานบรรจุภัณฑ์ตั้งแต่ช่วงพัฒนาผลิตภัณฑ์ เพื่อให้สามารถกำหนด Specification ที่เหมาะสม
ถุงรีทอร์ทต้องทนต่อกระบวนการให้ความร้อน
จุดแตกต่างที่สำคัญของ Retort Pouch คือถุงต้องสามารถรองรับเงื่อนไขของกระบวนการให้ความร้อนที่ผู้ผลิตกำหนด
ในระหว่างกระบวนการอาจมีทั้งอุณหภูมิและแรงดันที่เปลี่ยนแปลง ดังนั้นการเลือกวัสดุจึงต้องพิจารณาจากกระบวนการจริง
ไม่ควรพิจารณาเพียงว่า “เป็นถุงฟอยล์” หรือ “เป็นถุงหลายชั้น” แล้วจะสามารถใช้กับกระบวนการ Retort ได้ทุกกรณี
การเลือกโครงสร้างต้องสัมพันธ์กับกระบวนการผลิตจริง
ข้อมูลที่ควรแจ้งผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ ได้แก่
- ประเภทอาหาร
- น้ำหนักบรรจุ
- ขนาดถุง
- สูตรผลิตภัณฑ์โดยภาพรวม
- วิธีการบรรจุ
- อุณหภูมิที่ใช้
- ระยะเวลาการให้ความร้อน
- วิธีการจัดเก็บ
- อายุสินค้าที่ต้องการ
- ตลาดปลายทาง
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้การออกแบบบรรจุภัณฑ์มีความแม่นยำมากขึ้น
รูปแบบถุงรีทอร์ทที่นิยม
Retort Pouch สามารถพัฒนาได้หลายรูปแบบตามลักษณะของผลิตภัณฑ์และเครื่องจักรบรรจุ
1. Retort Pouch แบบซีล 3 ด้าน
เป็นรูปแบบพื้นฐานที่ใช้กับอาหารหลายประเภท สามารถกำหนดขนาดตามน้ำหนักบรรจุและรูปแบบสินค้า
เหมาะสำหรับอาหารพร้อมทานและผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องการรูปแบบเรียบง่าย
2. Retort Stand Up Pouch
เป็นถุงที่สามารถตั้งได้ เหมาะกับสินค้า Retail ที่ต้องการความโดดเด่นบนชั้นวาง
รูปแบบ Stand Up สามารถเพิ่ม Feature เช่น Easy Tear หรือ Spout ตามความเหมาะสมของผลิตภัณฑ์
3. Retort Pouch แบบมีจุก
เหมาะกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการความสะดวกในการเทหรือใช้งาน เช่น ซอส น้ำแกง หรือผลิตภัณฑ์อาหารบางประเภท
อย่างไรก็ตาม จุดติดตั้งจุกและโครงสร้างบริเวณซีลต้องได้รับการออกแบบให้เหมาะกับกระบวนการให้ความร้อน
ถุงรีทอร์ทกับอาหารไทยพร้อมรับประทาน
อาหารไทยมีผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับแนวคิด Ready-to-Eat จำนวนมาก เช่น แกง อาหารปรุงสำเร็จ และอาหารที่มีซอส
การใช้ Retort Pouch ช่วยให้ผู้ผลิตสามารถพัฒนารูปแบบสินค้าให้เหมาะกับผู้บริโภคที่ต้องการความสะดวก
นอกจากนี้ยังเหมาะกับแบรนด์ที่ต้องการพัฒนาสินค้าอาหารไทยสำหรับตลาดต่างประเทศ เพราะสามารถออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับตลาดปลายทางได้
สำหรับการส่งออก ควรพิจารณาทั้งข้อกำหนดด้านอาหาร ฉลากสินค้า วัสดุสัมผัสอาหาร และข้อกำหนดของประเทศปลายทางควบคู่กัน
การออกแบบถุงอาหารพร้อมทานให้โดดเด่น
นอกจากคุณสมบัติด้านเทคนิคแล้ว การออกแบบก็เป็นส่วนสำคัญของผลิตภัณฑ์
อาหารพร้อมทานในตลาด Retail มีการแข่งขันสูง ผู้บริโภคต้องสามารถเข้าใจสินค้าและเห็นจุดเด่นของแบรนด์ได้อย่างรวดเร็ว
องค์ประกอบที่สามารถนำมาใช้ ได้แก่
- ภาพอาหารที่ดูน่ารับประทาน
- โลโก้ที่ชัดเจน
- สีประจำแบรนด์
- ชื่อเมนู
- น้ำหนักสุทธิ
- วิธีรับประทาน
- วิธีจัดเก็บ
- ข้อมูลโภชนาการตามข้อกำหนด
- Barcode
- Lot Number และข้อมูลการผลิตตามระบบของผู้ผลิต
การออกแบบที่ดีควรคำนึงถึงทั้งความสวยงามและข้อจำกัดทางเทคนิคของกระบวนการผลิตถุง
ถุงรีทอร์ทสำหรับตลาดส่งออก
สำหรับผู้ผลิตที่ต้องการส่งออกอาหารพร้อมทาน บรรจุภัณฑ์มีบทบาทมากขึ้น เพราะสินค้าต้องผ่านกระบวนการขนส่งและการจัดเก็บหลายขั้นตอน
ถุงจึงต้องมีความแข็งแรงเพียงพอต่อการขนส่ง และมีโครงสร้างที่เหมาะกับอายุสินค้าที่ต้องการ
ก่อนเริ่มผลิตควรระบุประเทศปลายทางให้โรงงานทราบ เพราะข้อกำหนดเกี่ยวกับวัสดุสัมผัสอาหาร การติดฉลาก และรายละเอียดผลิตภัณฑ์อาจแตกต่างกันในแต่ละตลาด
FOILPACK สามารถพัฒนารูปแบบและโครงสร้างถุงตาม Specification ของลูกค้า เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ
FOILPACK ผลิตถุงรีทอร์ทสำหรับอาหารพร้อมทาน
FOILPACK ให้บริการด้าน Flexible Packaging และสามารถพัฒนาบรรจุภัณฑ์สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารหลายประเภท โดยให้ความสำคัญกับการเลือกโครงสร้างวัสดุ รูปแบบถุง ระบบซีล และรายละเอียดการใช้งาน
บริการสามารถรองรับการพัฒนา เช่น
- Retort Pouch
- ถุงอาหารพร้อมรับประทาน
- ถุงอาหารปรุงสำเร็จ
- Retort Stand Up Pouch
- ถุงซีล 3 ด้าน
- ถุงอาหารแบบมีจุก
- ถุงอาหารสำหรับตลาด Retail
- ถุงอาหารสำหรับตลาดส่งออก
ลูกค้าสามารถแจ้งรายละเอียดสินค้าและกระบวนการผลิต เพื่อร่วมพัฒนา Specification ของถุงให้เหมาะกับการใช้งานจริง
ขั้นตอนการพัฒนาถุง Retort
การเริ่มต้นผลิตถุงรีทอร์ทควรเตรียมข้อมูลให้ครบถ้วน เพื่อช่วยให้การพัฒนาบรรจุภัณฑ์เป็นไปอย่างเหมาะสม
ขั้นตอนที่ 1 – แจ้งรายละเอียดสินค้า
แจ้งประเภทอาหาร น้ำหนักบรรจุ และลักษณะของผลิตภัณฑ์
ขั้นตอนที่ 2 – แจ้งกระบวนการให้ความร้อน
ระบุเงื่อนไขของกระบวนการ Retort ที่ใช้จริง เพื่อช่วยในการเลือกโครงสร้างวัสดุ
ขั้นตอนที่ 3 – กำหนดรูปแบบถุง
เลือกว่าจะใช้ถุงซีล 3 ด้าน Stand Up Pouch หรือรูปแบบอื่น
ขั้นตอนที่ 4 – พัฒนาโครงสร้างวัสดุ
เลือกชั้นวัสดุให้เหมาะกับสินค้าและกระบวนการผลิต
ขั้นตอนที่ 5 – ผลิตตัวอย่างและทดสอบ
ควรทดสอบกับผลิตภัณฑ์จริงและกระบวนการจริงก่อนผลิตจำนวนมาก
ขั้นตอนที่ 6 – ผลิตเชิงพาณิชย์
เมื่อ Specification ผ่านการทดสอบแล้วจึงเข้าสู่กระบวนการผลิตจริง
สรุป
ถุงรีทอร์ท (Retort Pouch) เป็นบรรจุภัณฑ์ Flexible Packaging ที่เหมาะสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องผ่านกระบวนการให้ความร้อนหลังการบรรจุ โดยเฉพาะ อาหารพร้อมทาน อาหารปรุงสำเร็จ อาหารที่มีซอส และผลิตภัณฑ์อาหารสำหรับตลาด Retail
หัวใจสำคัญของถุง Retort ไม่ได้อยู่เพียงที่การใช้วัสดุหลายชั้น แต่ต้องพิจารณา โครงสร้างวัสดุ Barrier ความแข็งแรงของรอยซีล รูปแบบถุง กระบวนการให้ความร้อน และเงื่อนไขการจัดเก็บ ให้สัมพันธ์กัน
สำหรับผู้ผลิตอาหารที่ต้องการพัฒนาสินค้า Ready-to-Eat การเลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมตั้งแต่ขั้นตอนแรกจะช่วยให้สามารถออกแบบผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับกระบวนการผลิตและตลาดเป้าหมายได้ดียิ่งขึ้น
FOILPACK พร้อมให้บริการพัฒนาและผลิต ถุงรีทอร์ท ถุงอาหารพร้อมทาน และ Flexible Packaging สำหรับอาหารปรุงสำเร็จและผลิตภัณฑ์อาหารหลากหลายรูปแบบ โดยสามารถเลือกโครงสร้างวัสดุ รูปแบบถุง และรายละเอียดต่าง ๆ ตาม Specification ของผลิตภัณฑ์ เพื่อรองรับทั้งตลาดในประเทศและตลาดส่งออก
